Choroby związane z otyłością

Dlaczego nadmiar tłuszczu szkodzi?

Otyłość to przewlekła choroba, w której gromadzący się tłuszcz trzewny wywołuje stan zapalny i insulinooporność. Nadmiar ten zaburza gospodarkę hormonalną i metabolizm, prowadząc do odkładania tłuszczu w narządach i zmian w układzie krążenia. Skutkiem są różnorodne powikłania zdrowotne.

Choroby sercowo‑naczyniowe i metaboliczne

Każdy wzrost BMI o 1 kg/m² ponad normę podnosi ryzyko niewydolności serca o 5–7%. Osoby z otyłością częściej chorują na:

• nadciśnienie, dyslipidemię, cukrzycę typu 2 i chorobę wieńcową,
• niewydolność serca i powikłania miażdżycowe,
• metaboliczną chorobę stłuszczeniową wątroby (MASLD), która może prowadzić do marskości i raka.

Otyłość wiąże się też z wyższym ryzykiem choroby nerek, udaru mózgu oraz różnych nowotworów.

Choroby układu ruchu i zapalne

Nadmierna masa ciała obciąża stawy kolanowe i biodrowe. U około 25% osób z nowo pojawiającym się bólem kolana problem ten jest związany z nadwagą lub otyłością. Ponadto:

• nadwaga zwiększa ryzyko bólu dolnego kręgosłupa; otyłość sprzyja zapalnym chorobom stawów,
• ryzyko reumatoidalnego zapalenia stawów rośnie u osób z nadwagą i otyłością,
• dna moczanowa występuje częściej i rozwija się wcześniej.

Inne powikłania

Otyłość wpływa na wiele układów. Często obserwuje się:

• zaburzenia oddychania, m.in. obturacyjny bezdech senny, zespół hipowentylacji i astmę,
• choroby przewodu pokarmowego, takie jak refluks żołądkowo‑przełykowy i kamica żółciowa,
• powikłania hormonalne i ciąży, np. cukrzycę ciążową,
• neurologiczne schorzenia, np. idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe,
• zaburzenia psychiczne – depresja i lęk są u osób z otyłością znacznie częstsze; stygmatyzacja wagowa dotyczy nawet 40% dorosłych z otyłością i pogłębia problemy psychiczne.

Znaczenie wczesnego rozpoznania

Leczenie otyłości wymaga identyfikacji współistniejących schorzeń. Polskie wytyczne zalecają, by lekarze pytali pacjentów z nadwagą o choroby serca, układu krążenia, zaburzenia metaboliczne, choroby wątroby, oddychania oraz psychiczne. Wczesne wykrycie powikłań pomaga ograniczać ich skutki, a skuteczna opieka powinna angażować lekarzy, dietetyków i psychologów oraz brać pod uwagę uwarunkowania społeczne.